"Yere çakılana kadar kanatlarımın olduğuna inanacağım."
barış bıçakçı


Genel

Tarih: 27 Şubat, 2015 | ballweigher

0

Kafka'nın Dönüşümü: Muğlaklığın 100 Yılı

Bundan 100 yıl önce Franz Kafka Dönüşümü yayımladı. Kitap, 20. yüzyıl Alman Edebiyatı’nın en önemli eserlerinden biri olarak görülüyor.

1915 yılında Çek doğumlu yazar Franz Kafka’nın  Die Weißen Blätter(Beyaz Sayfalar) isimli Alman edebiyat dergisi’ne bir hikayesi yayımlandı.Kafka’nın arkadaşları arasında  “böcek parçası” olarak bilinse de “Dönüşüm” başlığı ile yer aldı. Bu karamsar ve gerçeküstü  hikaye, o yüzyılda Alman Edebiyatı’nın en meşhur ürünlerinden biri haline gelecek.

Gregor Samsa, işi saplantı haline getirmiş, sefil bir seyyar satış görevlisi. Bir sabah uyandığında kendini dev bir yaratığa dönüşmüş olarak buluyor. Hikayenin geri kalanında Gregor’un bu absürd sorunla nasıl başa çıkmaya çalıştığını gözlemliyoruz.

Bu hikayede Gregor’un giderek ailesinden ne kadar uzaklaştığını ve bir ötekileşme içerisine düştüğünü fark ederiz. Kimi zaman da Gregor’un bu gülünç görünümü, takıntılı olduğu işinden ötürü yaşamın insana dair olan kısmını ihmal etmiş bir insanın tezahürü olarak yorumlanıyor.

Modern Peri Masalları

Kafka’nın diğer çalışmaları da varoluşçuluktan psikoanalize çeşitli birçok düşünce ekolü tarafından yorumlanmıştır. Modernist tarzıyla olduğu kadar, ötekileşme, suç, adalet sistemi, insandışılaşma, bürokrasi gibi çağdaş meseleleri bir zihin meşgalesi olarak ele alması dolayısıyla Kafka, 20.yüzyılın en önemli yazarlarından biri olarak görülüyor. Büyük şair W.H Auden, Kafka için 20.yüzyılın Dante’si demiştir.  Albert Camus, Jean-Paul Sartre ve Gabriel Garcia Marquez   Kafka’dan etkilenen yazarlar arasındadır.

Çeviri Problemleri

Dönüşüm kitabı, İngilizce’ye çeviri konusunda hep tartışmaların odağı olmuştur.Özellikle ilk cümle irdelenmiş ve şu kalıp üzerinde defalarca durulmuştur: “einem ungeheuerem Ungeziefer”  Hem sıfat hem de nesnede kullanılan “un” kalıbı olumsuzun olumsuzu halini aldığından İngilizce’ye dönüşememiştir. “Ungeheuer”  kocaman, ucube, devasa yaratık anlamına gelen bir sıfattır ve çeviri açısından çok problem teşkil etmez fakat “ungeziefer” için aynı şey söz konusu değildir. Kelime eski Almanca’da fedakarlığa elverişsiz bir hayvan anlamına gelir.

Her ne kadar daha sonraki betimlemede, Gregor’un bedeni insan boyutunda bir böcek çağrışımı yapsa da İngilizce’de böcek anlamına gelen “bug” , “beetle” , “insect” kelimelerinden hiçbiri tam olarak bu kavramı karşılayamaz.

Yüz Yıldır Süren Çeviri

Henüz bir yıl önce Columbia Üniversitesi Edebiyat Çeviri Bölümü yöneticisi Susan Bernofsky, Dönüşümün son versiyonunu yayımladı. Bernofsky açıklamasında “Dönüşüm müthiş bir hikaye. Böcek merkezli bir anlatı, okuyucunun ilgisini cezbediyor ve hikayenin katı psikolojik destekleyici unsurları bu ilgiyi canlı tutuyor.

Bernofsky birbirinden çok farklı Alman yazarları İngilizce’ye kazandırmış bir isim. Çevirdiklerinin arasında Herman Hesse ve Walter Benjamin gibi yazarlar var ki hiç de az bir başarı değil bu. “Bütün çeviri işleri zordur ve yazının özellikle kinayeli, mecazlı tarafı bazen kendisini üzerinde çalışmaya başladığınız vakit gösterir.” diyen Bernofsky bir dilden öteki dile bazı kelimelerin tam olarak aktarılamayacağını, çevirmenin kullanmak zorunda olduğu inisiyatif dolayısıyla çevirilen metin üzerine muhtelif fikirler oluşabileceğini belirtiyor. Bernofsky; zaten daha evvel çevrilmiş bir eseri tekrar çevirmenin çeşitli zorlukları olduğunu ama öte yandan hikayede daha önce es geçilen bazı noktaları yakalamasına da yardımcı olduğunu sözlerine ekliyor. Önceki çevirilerle arasındaki bu fark bir yana, Bernofsky esere kendi kişiliğinden de bir şeyler katıyor.

 

Bernofsky’nin zaten birçok çevirisi bulunan bir bu eseri çevirmesi gösteriyor ki , yayımlanmasının üzerinden yüz yıl geçmiş olsa dahi Kafka’nın Dönüşüm’ü  hala tartışılmaya, anlamlandırılmaya ve tekrar tekrar yorumlanmaya ihtiyaç duyulan kıymetli bir eser.

Bernofsky’nin yukarıda bahsettiğimiz ilk cümleye dair probleme yaklaşımı şu şekilde. “Ungeziefer” sözcüğünün genel kabul gören çevirisi “haşarat” Fakat o, çevirisinde birkaç kelime eklemesi yaparak, sınırlandırmayı artırıyor. Tabir olarak “bir çeşit dev böcek” kalıbını uygun görüyor.

 Matty Edwards-  TheLocal.De

 


Yazara İlişkin

ballweigher

en büyük tehlike nedir?



Yoruma açık değil.

YUKARI ↑

Paylaş