"Yere çakılana kadar kanatlarımın olduğuna inanacağım."
barış bıçakçı


Dil daktilo-kagit-kalem-430

Tarih: 20 Mart, 2016 | emreozturk

0

Tevriye Söz Sanatı Nedir?

Tevriye, en iyi açıklamasıyla birden çok anlama gelebilecek şekilde kullanılan bir sözün,yakın anlamı söylenip aslında uzak anlamının kastedilmesidir. Burada şair bize aklımıza gelecek ilk şeyi değil de belki sonra fark edeceğimiz daha uzak anlamını kastederek bizi düşünmeye sevk eder. Yani bir nevi okuyucuyu Nasrettin Hoca fıkraları misali güldürürken düşündürmek ister. Böylece özlü ve imgesel bir anlatım oluşturmuş olur.

Bu söz sanatının en bilinen örneği ise, hicivleriyle(taşlama) ünlü 17.yy Divan şairi Nefi‘nin Tahir Efendi‘ye yazdığı o ünlü şiiridir:

“tahir efendi bana kelp demiş
iltifadı bu sözde zahirdir
maliki mezhebim benim zira
itikadımca kelp tahirdir”

Kelp “köpek”,tahir ise “temiz” demektir. Burada Nefi kendisine köpek diyen Tahir Efendi’ye karşı hem kendini savunmuş hem de lafı aynen geri iade etmiştir.

Tevriye sanatının en çok karıştırıldığı söz sanatı ise kinayedir. Buradaki benzerlik ikisinin de birden çok anlama gelecek biçimde kullanılmasından gelir ancak aralarında temel bir fark vardır. Kinaye bir sözün hem hakiki hem mecazi anlamlara uygun şekilde kullanılmasıdır. Tevriye ise bir sözün birden çok gerçek anlama gelecek şekilde kulanılmasıdır. Kinayede mecazi anlam kastedilirken tevriyede ise asıl anlatılmak istenen bir sözün uzak anlamıdır. Halk şairi Yunus Emre‘nin diliyle kinayeyi güzel bir örnekle açıklamaya çalışalım.

“Ben toprak oldum yoluna
Sen aşurı gözetirsün
Şu karşıma göğüs geren
Taş bağırlı dağlar mısın”

Bu dörtlüğün son dizesinde kinaye örneğine rastlanır. Yunus Emre “taş bağırlı dağlar” sözünde kinaye kullanmıştır.Bağır sözcüğü “dağda orta bölüm” demektir. “Taş bağırlı” sözü mecaz anlamıyla “acımasız” anlamında kullanılırken bir yandan da gerçek anlamıyla, yani “dağın taşlardan oluşması” anlamında kullanılır.

 

Tags: ,


Yazara İlişkin

emreozturk

En iyi sos açlıktır.



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

YUKARI ↑

Paylaş